जागतिक पर्यावरण दिनाच्या पार्श्वभूमीवर मध्य रेल्वेची पर्यावरण जागृती मोहीम सुरू
प्लास्टिक कपात, कचरा वर्गीकरण आणि हरित पद्धतींवर लक्ष केंद्रित
सोलापूर दि. २८ मे ( द लोकतंत्र नेशन न्यूज नेटवर्क )
जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ च्या पार्श्वभूमीवर मध्य रेल्वेने विविध उपक्रम हाती घेऊन पर्यावरण जागृती मोहीम सुरू केली असून यामध्ये प्लॅस्टिक कपात , कचरा वर्गीकरण आणि हरित पद्धतीवर लक्ष केंद्रित केले आहे .
जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ च्या पार्श्वभूमीवर, मध्य रेल्वेने १५ मे २०२६ पासून सर्व पाच विभाग आणि कार्यशाळांमध्ये एक व्यापक पर्यावरण मोहीम सुरू केली आहे, ज्यामध्ये हजारो रेल्वे अधिकारी/कर्मचारी, प्रवासी आणि नागरिक सहभागी झाले आहेत. शाश्वतता, कचरा व्यवस्थापन आणि एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकचा वापर कमी करणे या संकल्पनांवर आधारित या मोहिमेने, पर्यावरण संवर्धन आणि सामुदायिक सहभागाप्रती मध्य रेल्वेची वचनबद्धता दर्शविली.
दिवस १ – पर्यावरण शपथ
सर्व पाच विभागांमध्ये अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना शपथ देऊन व इतर उपक्रम राबवून या मोहिमेचा औपचारिक शुभारंभ करण्यात आला.
मुंबई विभागात, कचरा व्यवस्थापन, ऊर्जा संवर्धन आणि प्लास्टिकचा कमी वापर यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी एक जनजागृती रॅली आणि हरित आच्छादन वाढवण्याच्या विभागाच्या वचनबद्धतेचे प्रतीक म्हणून वृक्षारोपण मोहीम आयोजित करण्यात आली.
नागपूर विभागात, अजनी येथे “एकल वापराच्या प्लास्टिकला नाही म्हणा” ही घरोघरी जाऊन मोहीम आणि हवामान बदलाविषयी जनजागृती कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला.
भुसावळ विभागात, मनमाड आणि भुसावळ येथे हरित जीवनशैली आणि स्वच्छतेवर भर देत पर्यावरण शपथ देण्यात आली. मनमाड येथील शपथविधी दिंडोरी लोकसभा मतदारसंघाचे माननीय खासदार श्री भास्कर मुरलीधर भगरे यांच्या सन्माननीय उपस्थितीत पार पडला.
पुणे आणि सोलापूर विभागांमध्ये, विभागीय कार्यालये आणि स्थानकांवर वृक्षारोपण उपक्रमांसोबतच पर्यावरण शपथ देण्यात आली. सोलापूर कोचिंग कॉम्प्लेक्स येथे वृक्षारोपण आयोजित करण्यात आले होते.
मनमाड येथील सेंट्रल इंजिनिअरिंग वर्कशॉपमध्ये, पर्यावरण संवर्धन आणि प्लास्टिक कपातीची शपथ, तसेच पद्धतशीर वृक्षारोपण आणि स्मार्ट वृक्षारोपण देखरेखीवर प्रकाश टाकणारे उपक्रम या मोहिमेत राबवण्यात आले.
दिवस २ – प्रवासी आणि कर्मचारी सहभाग
सर्व विभागांमध्ये विविध उपक्रम राबविण्यात आले, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता:
भुसावळ विभागात ‘स्वतःची पाण्याची बाटली सोबत ठेवा’ मोहीम,
सोलापूर विभागात पर्यावरण वॉकॅथॉन,
माटुंगा वर्कशॉपमध्ये पर्यावरण संरक्षण, हवामान बदल, जलसंधारण आणि ऊर्जा बचत यावर बॅनर/पोस्टर प्रदर्शित करणारी ४५०-५०० सहभागींची रॅली आणि पुनर्वापर करण्यायोग्य बाटल्या, कापडी/तागाच्या पिशव्या व कचऱ्याचे स्रोत-वर्गीकरण यांना प्रोत्साहन देणारी “एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकला नकार” मोहीम.
बडनेरा येथील वॅगन दुरुस्ती कार्यशाळेत पर्यावरण संरक्षण आणि जनजागृतीसाठी शपथ.
दिवस ३ आणि ४ – स्थानके आणि वसाहतींमध्ये संपर्क मोहीम
मुंबई विभाग: छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस आणि इतर स्थानके/वसाहतींमध्ये पुनर्वापर करण्यायोग्य बाटल्या, पिशव्या आणि कंटेनर यांना प्रोत्साहन देणारे स्टिकर्स आणि बॅनर वितरित करण्यात आले, ज्यामुळे प्रवासादरम्यान प्रवासी प्रभावीपणे सहभागी झाले.
नागपूर विभाग: वर्धा रेल्वे कॉलनीमध्ये आरोग्य निरीक्षकांनी प्रवासी आणि खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांमध्ये हवामान बदल, प्लास्टिकचा वापर कमी करणे आणि पर्यावरणपूरक कॅरीबॅग्ज या विषयांवर सामाजिक जागृती आयोजित केली.
भुसावळ विभाग: भुसावळ येथील विभागीय रेल्वे प्रशिक्षण संस्थेत कर्मचारी आणि प्रशिक्षणार्थींना पर्यावरण संरक्षण आणि हरित जीवनशैलीबद्दल मार्गदर्शन करण्यात आले.
पुणे विभाग: संपूर्ण विभागात कर्मचारी आणि प्रवाशांसाठी कार्यशाळा आणि जागृती कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले, ज्यात पर्यावरणपूरक सवयी आणि पुनर्वापर करण्यायोग्य पाण्याच्या बाटल्यांवर भर देण्यात आला.
माटुंगा कार्यशाळा: शाकू कपलर शॉप, पेंट शॉप, कॅन्टीन आणि सीबी शॉपमध्ये आयोजित केलेल्या जागृती कार्यक्रमांमध्ये ३५०-४०० सहभागी पोहोचले, ज्यात प्लास्टिकचे धोके, पाणी/ऊर्जा संवर्धन आणि कचरा वर्गीकरण या विषयांचा समावेश होता.
परळ आणि बडनेरा कार्यशाळा: शॉप फ्लोअर स्वच्छता मोहीम आणि ऊर्जा संवर्धन/कचरा व्यवस्थापन जागृती सत्रे आयोजित करण्यात आली.
दिवस ५ – “स्वच्छ प्लॅटफॉर्म, हरित भविष्य”
लोकमान्य टिळक टर्मिनस, चिंचपोकळी, कुर्ला, नाहूर, नाशिक आणि इतर स्थानकांवर सुक्या/ओल्या कचऱ्यासाठी दुहेरी कचराकुंड्या बसवण्यात आल्या. लोकमान्य टिळक टर्मिनस कोचिंग डेपोमध्ये जनजागृती सत्रे आयोजित करण्यात आली. भुसावळ, नागपूर, पुणे आणि सोलापूर विभागांमधील स्थानके, वस्त्या आणि डेपोंमध्ये स्वच्छता मोहीम राबवण्यात आली. सोलापूर विभागाने सोलापूर, वाडी, कलबुरगि, पंढरपूर आणि कुर्डुवाडी स्थानकांवर रंग-संकेतित कचराकुंड्या, कचरा प्रतिबंध आणि स्वच्छता देखरेखीची खात्री देखील केली.
कार्यशाळा: माटुंगा कार्यशाळेने स्टोअर्स, एचसीआर शॉप, सीबी शॉप येथे ८०-१०० सहभागींसोबत कचरा वर्गीकरण मोहीम आणि १००-१५० कर्मचाऱ्यांसोबत स्वच्छता मोहीम राबवली. तागाच्या पिशव्या आणि पुनर्वापर करण्यायोग्य बाटल्यांसारख्या पर्यावरणपूरक पर्यायांना प्रोत्साहन देण्यात आले. परळ, सानपाडा, सेंट्रल इंजिनिअरिंग वर्कशॉप, मनमाड आणि बडनेरा येथील कार्यशाळांमध्ये व्यापक स्वच्छता मोहीम, भंगार वर्गीकरण आणि स्वच्छतेवर पोस्टर प्रदर्शने आयोजित करण्यात आली.
दिवस ६ – सामुदायिक सहभाग
मुंबई विभाग: “स्वच्छ स्थानके, हरित समुदाय” या उपक्रमांतर्गत, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिकांसोबत संयुक्त स्वच्छता मोहीम आयोजित करण्यात आली, ज्यामध्ये स्थानक परिसर, रस्ते आणि गटारे स्वच्छ करून कचऱ्याची पद्धतशीर विल्हेवाट लावण्यात आली.
नागपूर आणि पुणे विभाग: प्लॅस्टिकविरहित, विघटनशील कटलरीबद्दल जनजागृती आणि प्रचार तसेच “स्वतःची बाटली सोबत ठेवा” मोहीम राबवण्यात आली.
माटुंगा कार्यशाळेत शून्य-मूल्यापासून ते उच्च-मूल्यापर्यंतच्या भंगाराचे वर्गीकरण करण्यात आले.
बडनेरा कार्यशाळेत पर्यावरणपूरक कचरा विल्हेवाटीवर जनजागृती करण्यात आली.
दिवस ७ – पर्यावरणपूरक खानपान आणि पुनर्वापर
मुंबई विभाग: आयआरसीटीसीने विघटनशील, प्लॅस्टिकविरहित कटलरीला प्रोत्साहन देण्यासाठी एक विशेष मोहीम सुरू केली आहे. एनसीसी वाडीबंदर डेपोमध्ये भंगार वर्गीकरण मोहीम राबविण्यात आली.
नागपूर विभाग: नागपूर स्टेशनच्या प्लॅटफॉर्म नं. ८ येथील बांबूच्या स्टॉलद्वारे पर्यावरणपूरक कटलरीला प्रोत्साहन देण्यात आले. कोचिंग कॉम्प्लेक्स/सोलापूर येथे हिरव्या/निळ्या कचरा पिशव्यांचा वापर करून ओल्या/सुक्या कचऱ्याचे वर्गीकरण अंमलात आणण्यात आले.
माटुंगा कार्यशाळा: गांडूळ खत प्रकल्पाविषयी जनजागृती करण्यात आली. मोठ्या डब्यांमध्ये सुकी पाने, विघटनशील कचरा आणि फळे/भाज्यांची साले यांचे खत बनवून कार्यशाळेतील बागांसाठी उच्च दर्जाचे खत तयार केले जाते.
दिवस ८ – कचरा व्यवस्थापनात सजग कर्मचारी वर्ग
मुंबई विभाग: “कचरा व्यवस्थापनात सजग कर्मचारी वर्ग” या मोहिमेअंतर्गत कर्मचारी आणि रेल्वे वसाहतींमध्ये कचरा वर्गीकरण, सेंद्रिय कचरा व्यवस्थापन आणि प्लास्टिकचा वापर कमी करण्याबाबत जागरूकता निर्माण करण्यात आली.
भुसावळ आणि पुणे विभाग: चाळीसगाव, जळगाव, अमरावती, कोपरगाव, कराड आणि खडकी स्थानकांवर प्लास्टिकचा वापर कमी करणे आणि स्वच्छतेबाबत प्रवाशांशी संवाद साधण्यात आला.
सोलापूर विभाग: सोलापूर, वाडी, कलबुरगि आणि कुर्डुवाडी स्थानके व वसाहतींमध्ये स्वच्छता जनजागृती रॅली आयोजित करण्यात आल्या.
माटुंगा कार्यशाळा: ४०० हून अधिक कर्मचाऱ्यांमध्ये प्लास्टिक कचऱ्याचे वर्गीकरण आणि पुनर्वापर याबाबत जागरूकता निर्माण करण्यात आली. नाले तुंबू नयेत यासाठी पावसाळ्यापूर्वी नाल्यांची स्वच्छता करण्यात आली.
सेंट्रल इंजिनिअरिंग वर्कशॉप मनमाड आणि बडनेरा वर्कशॉप: स्ट्रक्चरल यार्ड, जनरल यार्ड आणि युनिट I-V मध्ये व्यापक स्वच्छता आणि साहित्य वर्गीकरण मोहीम राबविण्यात आली, तसेच एअर ब्रेक, पेंट शॉप आणि एम अँड पी शॉपमध्ये जनजागृती आणि प्रतिज्ञा घेण्यात आल्या.
मध्य रेल्वे आपल्या कामकाजात शाश्वतता समाविष्ट करण्यासाठी आणि पर्यावरणपूरक वर्तनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी कटिबद्ध आहे.
मध्य रेल्वे सर्व प्रवाशांना आवाहन करते की, त्यांनी पुनर्वापर करण्यायोग्य बाटल्या सोबत बाळगून, एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकचा वापर टाळून आणि स्थानकांवरील वर्गीकृत कचराकुंड्यांचा वापर करून या उपक्रमांना पाठिंबा द्यावा आणि स्वच्छ, हरित रेल्वेचा संकल्प साकार करण्यासाठी योगदान द्यावे.
दिनांक: २८ मे, २०२६
प्र. प. क्र.: २०२६/०५/३९
सदर प्रसिद्धीपत्रक डॉ. स्वप्नील निला, मुख्य जनसंपर्क अधिकारी, मध्य रेल्वे यांनी छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस, मुंबई येथून जारी केले आहे.
